Anadolu’da köy odaları

Anadolu’nun önemli kültür hazinelerinden birisi de köy odalarıdır. Köy odaları bir çok işlevi yerine getirmiştir. Eski dönemlerde ulaşımın ne denli güç olduğunu düşündüğümüzde bir yerden bir yere gitmek oldukça zahmetli ve bir o kadarda tehlikeli idi. Eğer gideceğiniz yer bir günlük mesafede ise yani 30-40 km lik bir yol ise işiniz daha kolaydır. Eğer bu mesafeden daha uzun bir yere gidecekseniz gece konaklama sorununuz olacaktır. Eğer ana güzergahlardan gidiyorsanız, Selçuklu ve Osmanlı döneminde yapılmış olan kervansaraylarda ücretsiz olarak konaklayabilir, kendinizin ve hayvanlarınızın ihtiyaçlarını karşılayabilirsiniz ve güvenle geceyi geçirebilirsiniz. Ancak gittiğiniz yer ana güzergahların birisinin üzerinde değil ise bu kez nerede kalacaksınız. Çünkü o dönemde otel denen bir ticari kavram bulunmamaktadır. Anadolu insanının misafirperverliğinin nişanlarından birisi de köy odalarıdır. Anadolu köylerinde her hali vakti yerinde olan aile bir köy odası açmıştır. Bu köy odalarının kapıları daima açıktır ve dışardan gelen misafirler kimseden izin almadan köy odalarına girebilirler. Bu köy odalarının aynı zamanda ahırı da vardır. Gelen misafirlerin kalabileceği şekilde dizayn edilmişlerdir ve bütün giderleri köy odasını açan aile tarafından karşılanır. Köy odaları aynı zamanda köylünün özellikle akşamları toplanıp her türlü sorunlarını, bilgilerini paylaştıkları yerdir. Odalarda her şey usulünce konuşulur, tartışılır, bilgi paylaşımında bulunulur. Doğu toplumlarında yazılı kültürden daha ziyade sözlü kültür hakimdir. Bilgiler, kültürler gelecek nesillere anlatılarak aktarılır. Tarımdan konuşulur örneğin, ekinlerin ne zaman ekileceği, ne zaman hasat edileceği, hangi bölgede hangi ürünün daha iyi yetiştiği, ağaçların budama zamanı, meyvelerin toplanma zamanı hakkındaki tecrübe ve bilgiler bu odalarda paylaşılır. Daha tecrübeli olanlar bilgilerini diğerlerine aktarırlar. Köy odalarında konuşmanın, oturmanın, odaya girmenin ve çıkmanın da bir adabı vardır. Herkes yaşına göre oturur. Gençler üzerlerine söz düşmedikçe konuşmazlar, büyüklerini dinlerler. Oturma düzeni de gelenlerin yaşına göre olur. Daha yaşlı olanlar sedir denilen baş köşeye daha genç olanlar da kapıya doğru otururlar. Büyükler köy odalarında her gün bir konuyu ele alırlar. Konu hakkında daha bilgili olan diğerlerine anlatır. Tarih konuşurlar, siyaset konuşurlar, kültür konuşurlar. Toplumu ilgilendiren her şey bu odalarda konuşulur.